De lezing Film en Water wordt georganiseerd door de Fraterhuis Academie en duurt van 11.00 tot 13.00 uur. Toma gebruikt verschillende filmvoorbeelden om te laten zien hoe veelzijdig water binnen de cinema wordt ingezet.
Veel meer dan regen en zee als decor
Water lijkt op het eerste gezicht misschien vooral onderdeel van het decor van een film. Volgens Toma is de functie ervan veel groter. Filmmakers gebruiken water niet alleen om een verhaal geloofwaardig in beeld te brengen, maar ook om emoties en betekenissen over te brengen.
Regen, rivieren, zwembaden, zeeën en andere vormen van water kunnen een scène dramatischer maken of een symbolische betekenis krijgen. Daarnaast kan bewegend water juist vanwege beeld en geluid een sterk zintuiglijk effect hebben.
Vooral dat laatste aspect staat tijdens de lezing centraal. Toma neemt bezoekers mee langs uiteenlopende voorbeelden uit de filmgeschiedenis.
Van regenachtige klassiekers tot heavy metal
Daarbij beperkt hij zich niet tot één genre of periode. Tijdens het college komen regenachtige filmklassiekers voorbij, maar ook een epische documentaire waarin beelden van water worden gecombineerd met heavy metal.
Door fragmenten naast elkaar te plaatsen wordt zichtbaar hoe verschillend filmmakers hetzelfde element kunnen gebruiken. Water kan aantrekkelijk en rustgevend zijn, maar ook dreigend, onvoorspelbaar of overweldigend.
Daarmee wordt de lezing niet alleen een terugblik op de filmgeschiedenis, maar ook een onderzoek naar de manier waarop beeld, geluid en betekenis binnen film samenwerken.
Wat doet klimaatverandering met films?
Toma kijkt tijdens de bijeenkomst ook vooruit. Een van de vragen die hij stelt is hoe klimaatverandering in toekomstige films zichtbaar zal worden.
Water speelt daarbij wereldwijd een steeds nadrukkelijker rol. Droogte, extreme neerslag, overstromingen en een stijgende zeespiegel kunnen daardoor niet alleen onderwerpen voor documentaires en nieuwsbeelden zijn, maar ook hun weg vinden naar fictiefilms.
De vraag is vervolgens wat filmmakers daarmee doen. Wordt klimaatverandering vooral het onderwerp van verhalen, verandert het de locaties waar verhalen zich afspelen of krijgt water daardoor een andere symbolische betekenis? Toma gebruikt de filmgeschiedenis als vertrekpunt om ook naar dergelijke ontwikkelingen te kijken.
Kevin Toma schrijft over film voor de Volkskrant
Kevin Toma is filmwetenschapper, docent en filmcriticus. Hij schrijft onder meer over cinema voor de Volkskrant en geeft daarnaast lezingen en cursussen over film.
In zijn werk kijkt hij niet alleen naar het verhaal van een film, maar juist ook naar de cinematografische middelen waarmee filmmakers betekenis creëren. Dat sluit aan bij het onderwerp van deze Fraterhuis Academie, waarbij één herkenbaar element – water – vanuit verschillende kanten wordt bekeken.
Fraterhuis Academie voor nieuwsgierige filmliefhebbers
De Fraterhuis Academie is het onderwijsprogramma van Filmtheater Fraterhuis. Tijdens de colleges worden kenners uitgenodigd om dieper in te gaan op onderwerpen uit de nationale en internationale filmcultuur.
Daarbij kan het gaan over filmgeschiedenis, afzonderlijke filmmakers en genres, maar ook over cinematografische ontwikkelingen en actuele thema’s.
De colleges worden doorgaans gehouden in het Celekwartier, midden in de historische binnenstad van Zwolle.
Kaarten vanaf 12,50 euro
De lezing Film en Water vindt plaats op zaterdag 3 oktober van 11.00 tot 13.00 uur.
Vrienden van het Fraterhuis betalen 12,50 euro. De reguliere entree bedraagt 16 euro. Volgens het Fraterhuis zijn de collegetoebehoren bij de prijs inbegrepen.
Kaarten zijn verkrijgbaar via de website en aan de kassabalie van Filmtheater Fraterhuis.
Praktische informatie
Wat: Fraterhuis Academie – Lezing Film en Water
Spreker: Kevin Toma
Datum: zaterdag 3 oktober 2026
Tijd: 11.00 tot 13.00 uur
Locatie: Fraterhuis Academie, Celekwartier in Zwolle
Entree: 16 euro regulier, 12,50 euro voor Vrienden van het Fraterhuis
Kaarten: online via het Fraterhuis of aan de kassabalie
Voor filmliefhebbers die na de aftiteling graag verder kijken dan alleen het verhaal, biedt de ochtend daarmee een kans om één van de meest alledaagse elementen uit films eens met andere ogen te bekijken.
