Bijna 90 procent van de zon verdwijnt
De zonsverduistering van 12 augustus is vanuit Nederland gedeeltelijk te zien. Afhankelijk van de exacte locatie wordt tijdens het maximum ongeveer 87 tot 89 procent van het zichtbare zonneoppervlak door de maan afgedekt.
Ook vanuit Zwolle zal de zon daardoor veranderen in een opvallend smalle sikkel. De precieze omstandigheden verschillen enigszins per locatie, maar voor Oost-Nederland ligt het maximum rond 20.10 uur.
Dat maakt deze verduistering veel indrukwekkender dan de meeste gedeeltelijke zonsverduisteringen die vanuit Nederland zichtbaar zijn. De verduistering is wereldwijd overigens wél totaal: onder meer in delen van Groenland, IJsland en Spanje kan de maan de zon volledig bedekken.
Vrij uitzicht richting westen belangrijk
Het tijdstip maakt de verduistering extra bijzonder, maar kan het bekijken ervan ook lastiger maken. Het maximum valt in de avond, wanneer de zon al relatief laag aan de hemel staat.
Voor Zwollenaren is daarom een plek met een zo vrij mogelijk uitzicht richting het westen gunstig. Hoge gebouwen, bomen of andere obstakels kunnen het zicht op de laagstaande zon beperken.
Of de verduistering daadwerkelijk goed zichtbaar wordt, blijft uiteraard afhankelijk van de bewolking op woensdagavond.
Kijk nooit zonder bescherming naar de zon
Wie het verschijnsel wil bekijken, moet één belangrijke veiligheidsregel onthouden: kijk nooit rechtstreeks naar de zon zonder geschikte bescherming. Dat geldt óók wanneer bijna de gehele zon achter de maan is verdwenen.
Een gewone zonnebril biedt onvoldoende bescherming. Gebruik een speciale eclipsbril die bedoeld is voor het rechtstreeks bekijken van de zon. Controleer de bril vooraf op beschadigingen en volg de gebruiksinstructies.
Ook door een verrekijker, telescoop of cameralens naar de zon kijken zonder een daarvoor geschikt zonnefilter is gevaarlijk. Dergelijke optische instrumenten bundelen het zonlicht en kunnen daardoor ernstig oogletsel veroorzaken.
Ook camera kan beschadigd raken
De eclips biedt fotografen een bijzondere kans, maar ook camera’s hebben bescherming nodig. Een telelens die rechtstreeks op de zon wordt gericht, concentreert een grote hoeveelheid zonlicht op de apparatuur.
Volgens landschapsfotograaf en producttrainer Frank Jordan van Kamera Express kan dat bij langdurige blootstelling schade veroorzaken aan kwetsbare onderdelen van een camera. Hij adviseert daarom een speciaal zonnefilter vóór de lens te gebruiken.
Een regulier grijsfilter of andere creatieve fotografiefilter is niet automatisch geschikt voor het veilig fotograferen van de zon. Fotografen moeten een filter gebruiken dat specifiek voor zonnefotografie is ontworpen.
Bereid de foto vooraf voor
Wie de verduistering wil fotograferen, doet er volgens Jordan verstandig aan vooraf te bepalen welk moment moet worden vastgelegd. Tijdens het eerste deel schuift de maan steeds verder voor de zon, waarna rond 20.10 uur het maximum volgt. Vervolgens wordt het zichtbare deel van de zon weer groter.
Een statief kan helpen om de camera stabiel te houden. Fotografen die het volledige verloop willen vastleggen, kunnen met vaste tussenpozen foto’s maken en die later samenvoegen tot een timelapse.
Daarbij blijft het belangrijk de camera niet onnodig langdurig op de zon gericht te laten staan en tijdens de gehele opname een geschikt zonnefilter te gebruiken.
Waarom ontstaat een zonsverduistering?
Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan tussen de aarde en de zon door beweegt. Vanaf bepaalde plekken op aarde lijkt de maan daardoor een deel of zelfs de volledige zon te bedekken.
Hoewel de zon in werkelijkheid ongeveer vierhonderd keer groter is dan de maan, staat zij ook ongeveer vierhonderd keer verder van de aarde. Daardoor lijken beide hemellichamen vanaf de aarde ongeveer even groot. Bij een gunstige positie kan de maan de zon daarom vrijwel exact afdekken.
Voor Nederland blijft het bij een gedeeltelijke eclips
Wie woensdag vanuit Zwolle kijkt, krijgt geen totale zonsverduistering te zien. De baan waarbinnen de zon volledig achter de maan verdwijnt loopt niet over Nederland.
Toch wordt het een opvallend verschijnsel. Met een groot deel van de zon achter de maan behoort de eclips van woensdag tot de meest indrukwekkende gedeeltelijke zonsverduisteringen die de afgelopen decennia vanuit Nederland zichtbaar waren.
De belangrijkste voorwaarde is uiteindelijk simpel: een heldere hemel. Wie woensdagavond rond 19.15 uur een geschikte plek met vrij uitzicht heeft gevonden, kan vervolgens bijna twee uur lang volgen hoe de maan langs de zon trekt.
