Achter deze Zwolse deuren mag je normaal niet zomaar kijken: zaterdag gaan ze open

Acht locaties voor het eerst open

Voor bezoekers die eerdere edities van Open Monumentendag al kennen, valt er dit jaar opnieuw iets nieuws te ontdekken. Acht locaties zijn voor het eerst opengesteld.

Het gaat om de Rode Hal aan de Hanzelaan, Buurtmuseum Kamperpoort aan de Hoogstraat, de Jeruzalemkerk aan de Assendorperdijk, het BREiNN Ketelhuis aan de Ceintuurbaan, De Gouden Kroon aan Voorstraat 34, Hotel Florès aan de Bloemendalstraat, Ten Oeverstraat 24 en het Wresinski Theater aan de Floresstraat.

Voor enkele van deze locaties geldt dat ze alleen tijdens een rondleiding bezocht kunnen worden en vooraf reserveren noodzakelijk is.

Ook bekende Zwolse monumenten doen mee

Naast de nieuwkomers kunnen bezoekers terecht bij veel bekende historische gebouwen in de stad. Onder meer de Sassenpoort, Museum de Fundatie, de Statenzaal, het Academiehuis Grote Kerk, de Oosterkerk, het Zwolse Balletjeshuis en verschillende andere kerken, woonhuizen en bijzondere panden openen hun deuren.

Zwolle telt volgens de gemeente 481 rijksmonumenten, 312 gemeentelijke monumenten en één archeologisch rijksmonument. Daarmee zijn er in totaal 794 aangewezen monumenten in de gemeente. Open Monumentendag biedt de kans om een deel daarvan ook van binnen te bekijken.

Met een cabriobus door de Zwolse wijken

Open Monumentendag beperkt zich niet tot de binnenstad. Met een speciale cabriobus kunnen bezoekers vier verschillende routes door de Zwolse wijken maken.

De noordroute voert door Diezerpoort, Langenholte en de Aa-landen. De oostroute gaat richting Wipstrik, Wijthmen en Berkum. Tijdens de zuidroute staan onder meer Veerallee, Windesheim en Assendorp centraal en de westroute gaat via Kamperpoort, Spoolde en Westenholte.

Onderweg vertellen monumentenspecialisten en Zwolse archeologen over bijzondere gebouwen, plekken en archeologische vondsten. De routes beginnen en eindigen bij de Nieuwe Havenbrug. Per tocht is plaats voor vijftig deelnemers en reserveren is noodzakelijk.

Gratis Monumententrein door de binnenstad

Wie liever in de binnenstad blijft, kan gebruikmaken van de elektrische hop-on hop-off Monumententrein. Deze rijdt tussen 10.00 en 17.00 uur langs vijf haltes.

De trein stopt bij het Rodetorenplein, Museum de Fundatie, de Sassenpoort, het Ter Pelkwijkpark en het Pelserbrugje. Bij de haltes kunnen bezoekers uitstappen voor activiteiten of een bezoek aan een monument en later weer verder reizen.

Een rit is gratis en er is plaats voor veertig personen in de trein.

Kinderen verzamelen letters tijdens treinrit

Ook voor kinderen is er een speciaal programma. Bij de informatiekraam bij de Grote of Sint-Michaëlskerk kunnen jonge bezoekers een kindertreinkaart ophalen.

Bij de verschillende stations van de Monumententrein zijn letters te verzamelen. Samen vormen die een woord. Kinderen die het goede antwoord bij de informatiekraam inleveren, krijgen een verrassing.

Daarnaast zijn er verspreid over het programma andere activiteiten voor jonge bezoekers, waaronder workshops middeleeuwse krijgskunst en een City Escape.

Muziek tussen het Zwolse erfgoed

Verspreid over de dag treden verschillende koren, orkesten en ensembles op in monumentale gebouwen. Zo klinkt er muziek in onder meer het Academiehuis, de Oosterkerk, de Zuiderkerk, ArtEZ en andere locaties.

De dag begint onder andere met het Zwols Klokkenluidersgilde bij de Peperbus. Omdat tijden en optredens kunnen wijzigen, wordt bezoekers geadviseerd kort voor vertrek het actuele programma te bekijken.

Wandelen door het bezette Zwolle

Wie de geschiedenis van de stad liever wandelend ontdekt, kan aansluiten bij een van de stadswandelingen. Een van de routes staat in het teken van Zwolle tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De wandeling voert langs plekken die verbonden zijn met onder meer de Joodse geschiedenis van Zwolle, de Duitse bezetting en de bevrijding van de stad. Deze rondleiding begint bij de watertrap op het Rodetorenplein en wordt om 11.00 en 14.00 uur aangeboden. Vooraf reserveren is nodig.

Rode Hal koppelt erfgoed aan toekomst van Zwolle

Een van de locaties die voor het eerst meedoet is de Rode Hal aan de Hanzelaan. Daar is de tentoonstelling Bold Cities, Brave Decisions te zien.

De tentoonstelling gaat over de manier waarop steden veranderen door keuzes, experimenten en vernieuwing. Daarbij wordt ook de verbinding gelegd met Zwolle en de ontwikkelingen in de Spoorzone. Bezoekers worden uitgenodigd na te denken over beslissingen die Zwolle in het verleden hebben gevormd en keuzes voor de toekomst.

Veerkrachtig Erfgoed

Het landelijke thema van Open Monumentendag 2026 is ‘Veerkrachtig Erfgoed’. Monumenten hebben in het verleden mensen beschermd, maar hebben tegenwoordig zelf bescherming nodig.

Klimaatverandering en het teruglopende aantal vakmensen dat historische gebouwen kan onderhouden behoren volgens de organisatie tot de nieuwe uitdagingen. Tegelijkertijd laten monumenten zien hoe gebouwen een nieuwe functie kunnen krijgen en zich kunnen aanpassen zonder hun historische betekenis te verliezen.

Praktische informatie Open Monumentendag Zwolle

Datum: zaterdag 12 september 2026
Tijd: 10.00 tot 17.00 uur
Aantal locaties: 60 opengestelde monumenten en bijzondere panden
Toegang: gratis
Informatiepunt: Grote Markt 19, Zwolle

Bij het informatiepunt zijn gedurende de dag programmaboekjes, fietsroutes en het Monumentenmagazine verkrijgbaar. Voor verschillende rondleidingen en activiteiten moet vooraf een plek worden gereserveerd.

Wie meerdere locaties wil bezoeken, doet er daarom goed aan vooraf een route te bepalen en te controleren voor welke onderdelen aanmelden noodzakelijk is.